Bireysel özellikleri ve eğitim düzeyleri açısından yaşıtlarından beklenilen düzeyden anlamlı gelişimsel farklılık gösteren, normal bireylere sunulan eğitim olanaklarından yararlanamayan bireyler için verilen eğitime ‘özel eğitim’ denir. Özel eğitim, bireylerin üstünlük ya da yetersizlik veya engel durumları ile öğrenme kapasiteleri dikkate alınarak, ihtiyaçları doğrultusunda,birey yada gruba özel bir plan, program çerçevesinde, amaca uygun araçgereçlerle, uygun zamanda ve mekânda, alanında uzman eğitimci personel tarafından verilir.
Özel eğitim genellikle bedensel, zihinsel, psikomotor, öz-bakım, dil, konuşma ve alternatif iletişim, görme, işitme, sosyal hayat, toplumsal yaşam, öğrenme, akademik başarı (Okuma-Yazma, Türkçe, Matematik vb. okul dersleri) ve benzeri alanlarda verilir. Özel duruma sahip bireyler için özel eğitimde temel amaç yetersizliğin engele dönüşmesini önlemek, oluşan eksiklikleri telafi etmek ve sonuç olarak engelli bireyi kendi kendine yetebilen, bağımsız yaşayabilen birey haline getirmektir. Bunun yanında üstün yetenekli olanların da ‘özel eğitimle’ yetenekleri doğrultusunda en üst düzeye çıkmasını sağlamaktır.
Bir çocuğun özel eğitim alması gerektiğine bu alanda uzman kişiler karar verir. Uzmanlar (psikiyatristler, psikologlar, özel eğitim uzmanları vb.) çocuğun geri kalmasına sebep olan engel ya da yetersizlik durumunu belirledikten sonra hangi alanlarda ve hangi koşullar sağlanarak özel eğitim alması gerektiğine dair bir özel eğitim protokolü belirlerler. Çocuk bu protokol çerçevesinde özel eğitime tabi tutulur. Çocuğunuzun, yukarıda bahsedilen alanlardaki gelişim düzeyinin yaşıtlarıyla aynı seviyede olmadığını gözlemliyorsanız özel eğitime ihtiyacı olabilir. Unutmayın! Geç kalmak önemli bir kayıptır. Telafisi daha çok emek ve zaman gerektirebilir. İyi gözlemleyerek veya çocuk inceleme yaptırtarak durumu ne kadar erken fark ederseniz, bu hem çocuğunuz için hem de sizin için oldukça yararlı olacaktır. Dost El Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi bu konuda sizlere rehberlik, danışmanlık ve eğitim hizmetleri sunmaktadır.
Öncelikle çocuğunuzun özel eğitim ihtiyacı olup olmadığını belirlemek için sağlık kurulu raporu vermeye yetkili bir hastanenin çocuk psikiyatrisi bölümünde tıbbi tanılama sürecine girmesi gerekiyor. Burada, özel eğitime ihtiyacı olduğuna karar verilirse size bir rapor hazırlanacaktır. Bu raporla bulunduğunuz ilçenin Rehberlik ve Araştırma Merkezine başvurarak destek eğitim raporu almalısınız. Destek eğitim raporunu aldıktan sonra istediğiniz herhangi bir özel eğitim kurumundan destek eğitim alabilirsiniz.
Sosyal güvencesi olsun veya olmasın tüm bireylerin özel eğitim hizmeti Milli Eğitim Bakanlığı tarafından karşılanmaktadır. Sizden herhangi bir ücret talep edilmemektedir.
Devlet hastanesi ve rehberlik araştırma merkezinden alınan raporlar çocuğunuzun özel eğitim alabilmesiyle alakalı olup iş ya da askerliğe mani değildir.
Özel eğitime gereksinimi olan bireyin eğitimine tıbbi tanılama süreci tamamlandıktan hemen sonra hiç vakit kaybedilmeden başlanması en uygun olanıdır. Tıp alanında geçerliliği olan “erken tanı, hayat kurtarır” sözü özel eğitim alanı içinde geçerlidir. Bireyin bireysel farklılıklarını belirlemek ve buna uygun eğitim programını bir an önce hazırlayıp uygulamaya geçirmek bireyin eğitim ve öğretim hayatında daha hızlı ve daha kısa sürede yol almasına olanak tanıyacaktır. Aynı zamanda erken eğitim ailelerin, çocuklarının ihtiyaçlarının zaman kaybetmeden farkına varmaları ve çocukları için gerekli eğitim ortamlarını hazırlayabilmeleri açısından da büyük önem taşımaktadır.
RAM’ın açılımı Rehberlik ve Araştırma Merkezi’dir. Rehberlik Araştırma Merkezleri, Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı rehberlik, psikolojik danışmanlık ve özel eğitim konularında ailelere ücretsiz hizmet veren merkezlerdir.
RAM’larda Özel eğitim ve Rehberlik olmak üzere iki bölüm vardır. İl ve İlçe Merkezlerinde yer alan RAM’lar, bulundukları bölgelerdeki okullar arası iş birliği ve koordinasyonu sağlamakla yükümlü kurumlardır.
Rehberlik ve Araştırma Merkezlerinde bulunan Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu tarafından yapılan eğitsel değerlendirme sonucunda, destek eğitime ihtiyacı olduğu belirlenen özel gereksinimli bireyler için düzenlenen bir rapordur.
Özel eğitim ve rehabilitasyon hizmeti ile desteklenmeye ihtiyacı olan bireylerin, Rehabilitasyon merkezlerinden ücretsiz destek eğitim hizmeti alabilmeleri için RAM raporu alınır.
Okula gitmeyen bireyler, ikamet ettikleri İlçe’nin Rehberlik ve Araştırma Merkezlerinden, okula giden bireyler ise, devam ettikleri okulun bulunduğu Rehberlik ve Araştırma Merkezinden RAM raporunu alabilirler.
RAM raporu alabilmek için öncelikli olarak, bireyin tam teşekküllü bir devlet hastanesinden alınmış bir “Engelli Sağlık Kurulu Raporu” olması gerekir.
Bireye ilk kez RAM raporu çıkarılacak ise, bireyin veli ya da vasisi bizzat RAM’a giderek başvuru yapar. RAM, RAMDEVU sistemi üzerinden kişiye değerlendirme randevusu verir. Değerlendirme sonucuna göre de RAM raporu düzenlenip, teslim edilir.
RAM raporları genellikle 1 yıllık olarak düzenlenir. Bireyin ekstra bir özel durumu var ise 6 aylık, bazı durumlarda da 2 yıllık olarak düzenlenebilir.
Fakat RAM raporlarının standart süresi 1 yıldır.
RAM raporu süresinin bitişine 45 gün kala RAMDEVU sistemi üzerinden bağlı bulunan RAM’dan randevu alınır.
RAM’ın istediği evraklar tamamlanarak, randevu günü değerlendirmeye gidilir ve ortalama 1 hafta ya da 10 gün içinde RAM tarafından yeni RAM raporu düzenlenip teslim edilir.